فیشر مقعدی یا شقاق یکی از بیماری های شایع ناحیه مقعد است که می تواند باعث درد شدید هنگام دفع، سوزش، خارش و خونریزی شود. بسیاری از افراد به دلیل ترس از درد یا خجالت، مراجعه به پزشک را به تاخیر می اندازند و تصور می کنند هر نوع فیشر در نهایت به جراحی نیاز دارد. در حالی که روش های درمان فیشر مقعدی به شدت بیماری، مدت زمان ایجاد علائم و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد.
در مواردی که فیشر تازه ایجاد شده باشد، معمولا ابتدا روش های غیر جراحی امتحان می شوند. اصلاح یبوست، افزایش فیبر غذایی، مصرف مایعات کافی و استفاده از داروهای موضعی می تواند به بهبود زخم کمک کند. اما اگر فیشر مزمن شود یا با وجود درمان های اولیه همچنان باقی بماند، پزشک ممکن است روش های تخصصی تری مانند تزریق بوتاکس یا جراحی را پیشنهاد کند.
در سال های اخیر روش های کم تهاجمی مانند درمان فیشر با لیزر نیز مورد توجه قرار گرفته اند. با این حال، مناسب بودن این روش برای هر بیمار باید بعد از معاینه مشخص شود و نمی توان یک روش را برای تمام افراد مناسب دانست.
درمان شقاق مقعدی در مراحل اولیه چگونه است؟
اگر فیشر به تازگی ایجاد شده باشد، هدف اصلی درمان این است که فشار و اسپاسم عضله مقعد کاهش پیدا کند و مدفوع نرم باقی بماند تا زخم فرصت ترمیم داشته باشد.
یکی از مهم ترین راه های درمان فیشر مقعدی در مراحل اولیه، جلوگیری از یبوست است. مصرف مواد غذایی حاوی فیبر مانند سبزیجات، میوه ها، حبوبات و غلات سبوس دار می تواند به نرم شدن مدفوع کمک کند. نوشیدن مایعات کافی نیز اهمیت دارد.
زور زدن هنگام دفع می تواند باعث باز شدن دوباره زخم شود. به همین دلیل بهتر است هنگام اجابت مزاج فشار زیادی وارد نکنید و نیاز به دفع را برای مدت طولانی به تاخیر نیندازید.
نشستن در آب گرم نیز ممکن است به کاهش درد و اسپاسم عضلات ناحیه مقعد کمک کند. در کنار این اقدامات، پزشک ممکن است داروهای موضعی برای کاهش اسپاسم عضله و کمک به ترمیم فیشر تجویز کند. برخی داروهای موضعی مانند نیتروگلیسیرین یا دیلتیازم در درمان فیشر مزمن مورد استفاده قرار می گیرند.
نکته مهم این است که مصرف پماد یا داروی موضعی بدون تشخیص پزشک همیشه کار درستی نیست. علائمی مانند درد و خونریزی مقعدی فقط در اثر فیشر ایجاد نمی شوند و ممکن است بیماری دیگری عامل آنها باشد.
درمان فیشر مزمن با دارو و بوتاکس
اگر فیشر برای مدت طولانی باقی بماند، معمولا به عنوان فیشر مزمن شناخته می شود. فیشر مزمن ممکن است به دلیل اسپاسم مداوم عضله اسفنکتر به راحتی ترمیم نشود و بیمار دچار چرخه ای از درد، اسپاسم و باز شدن مجدد زخم شود.
در چنین شرایطی پزشک ممکن است علاوه بر درمان های موضعی، روش های دیگری را در نظر بگیرد. یکی از این روش ها تزریق بوتاکس به عضله اسفنکتر داخلی است. بوتاکس با شل کردن موقت عضله می تواند فشار روی ناحیه فیشر را کاهش دهد و فرصت لازم برای ترمیم زخم را ایجاد کند.
مزیت بوتاکس این است که برخلاف اسفنکتروتومی، عضله به صورت دائمی بریده نمی شود. اثر آن موقتی است و در بعضی بیماران ممکن است برای ترمیم فیشر کافی باشد. البته این روش نیز برای همه افراد مناسب نیست و تصمیم گیری درباره آن باید توسط پزشک انجام شود.
در برخی افراد ممکن است به صورت موقت تغییراتی در کنترل گاز یا مدفوع ایجاد شود که معمولا با از بین رفتن اثر بوتاکس برطرف می شود. بنابراین قبل از انجام این روش باید درباره مزایا، محدودیت ها و عوارض احتمالی با پزشک صحبت کرد.
درمان فیشر با لیزر چگونه انجام می شود؟
لیزر یکی از روش هایی است که در برخی مراکز برای درمان بیماری های ناحیه مقعد از جمله فیشر مورد استفاده قرار می گیرد. هدف از روش های کم تهاجمی این است که با آسیب کمتر به بافت اطراف، شرایط برای ترمیم ناحیه فراهم شود.
با این حال، هنگام صحبت درباره درمان فیشر با لیزر باید به یک نکته توجه کرد: عبارت «لیزر» به تنهایی مشخص نمی کند که چه روشی قرار است برای بیمار انجام شود. نوع لیزر، تکنیک مورد استفاده و تشخیص پزشک اهمیت زیادی دارد. بنابراین نباید صرفا به دلیل تبلیغاتی مانند «درمان قطعی فیشر با لیزر» تصور کرد که این روش برای همه بیماران مناسب یا بهتر از سایر روش هاست.
در شقاق یا فیشر مقعد مزمن، علت اصلی مشکل معمولا فقط وجود یک زخم سطحی نیست و اسپاسم عضله اسفنکتر نیز می تواند در تداوم بیماری نقش داشته باشد. به همین دلیل، پزشک باید قبل از انتخاب روش درمان مشخص کند که آیا لیزر برای شرایط بیمار مناسب است یا روش دیگری مانند دارو، بوتاکس یا جراحی نتیجه قابل پیش بینی تری دارد.
اگر قصد درمان فیشر با لیزر را دارید، بهتر است از پزشک درباره نوع روش، میزان تجربه او در درمان فیشر، احتمال عود بیماری، مراقبت های بعد از درمان و گزینه های جایگزین سوال کنید.
جراحی شقاق چه زمانی انجام می شود؟
اگر فیشر مزمن باشد و با درمان های غیر جراحی بهبود پیدا نکند، جراحی ممکن است مطرح شود. یکی از روش های شناخته شده برای فیشر مزمن، اسفنکتروتومی داخلی جانبی است. در این روش بخش کوچکی از عضله اسفنکتر داخلی بریده می شود تا اسپاسم و فشار عضله کاهش پیدا کند و زخم فرصت ترمیم داشته باشد.
اسفنکتروتومی در برخی بیماران می تواند درمان موثری باشد، اما چون عضله اسفنکتر در کنترل دفع نقش دارد، انتخاب بیمار اهمیت زیادی دارد. پزشک باید پیش از جراحی عواملی مانند سابقه بی اختیاری، جراحی های قبلی، آسیب های زایمانی و شرایط عضلات کف لگن را در نظر بگیرد.
در واقع، جراحی نباید صرفا بر اساس طول مدت درد یا اصرار بیمار انتخاب شود. پزشک باید وضعیت فیشر را بررسی کند و خطرات و مزایای هر روش را برای همان فرد توضیح دهد.
در بعضی موارد نیز ممکن است روش های دیگری مانند برداشتن بافت فیشر یا ترکیب برخی درمان ها مطرح شود. نوع درمان به شرایط زخم و نظر پزشک متخصص بستگی دارد.
کدام روش درمان فیشر برای شما مناسب تر است؟
پاسخ این سوال برای همه یکسان نیست. اگر فیشر تازه ایجاد شده باشد، معمولا اصلاح یبوست، افزایش فیبر، مصرف مایعات، مراقبت از ناحیه و درمان دارویی می تواند اولین قدم باشد. اگر بیماری مزمن شده باشد یا با درمان های اولیه بهبود پیدا نکند، پزشک ممکن است بوتاکس، لیزر یا جراحی را بررسی کند.
بنابراین هنگام جستجوی راه های درمان فیشر مقعدی بهتر است به جای انتخاب یک روش بر اساس تبلیغات، ابتدا علت و شدت بیماری مشخص شود. گاهی یک فیشر ساده با درمان دارویی بهبود پیدا می کند و نیازی به هیچ اقدام تهاجمی وجود ندارد. در مقابل، فیشر مزمن و مقاوم ممکن است به درمان تخصصی نیاز داشته باشد.
اگر درد شدید هنگام دفع، خونریزی مکرر، زخم ماندگار یا توده ای در اطراف مقعد دارید، بهتر است توسط جراح عمومی با تجربه در بیماری های نشیمنگاهی یا جراح کولورکتال معاینه شوید. تشخیص دقیق کمک می کند روش درمانی متناسب با شرایط شما انتخاب شود.
در نهایت، راه های درمان فیشر مقعدی از اصلاح سبک زندگی و داروهای موضعی شروع می شوند و در موارد مزمن می توانند شامل بوتاکس، روش های کم تهاجمی مانند لیزر و در صورت نیاز جراحی باشند. هیچ روش واحدی برای تمام بیماران بهترین گزینه نیست و انتخاب درمان باید بر اساس معاینه، مدت زمان بیماری، شدت علائم و سابقه پزشکی فرد انجام شود.
نوشتن دیدگاه جدید