وقتی فرد با درد، خونریزی، خارش یا بیرون زدگی در ناحیه مقعد مواجه می شود، یکی از اولین سوال هایی که ممکن است برایش ایجاد شود این است که «بواسیر خارجی خطرناک است یا داخلی؟». واقعیت این است که هم بواسیر داخلی و هم بواسیر خارجی می توانند علائم آزار دهنده ای ایجاد کنند، اما از نظر محل ایجاد، علائم و روش درمان با یکدیگر تفاوت دارند.
در بیشتر موارد، بواسیر یا هموروئید بیماری خطرناکی نیست و با تغییر سبک زندگی، درمان دارویی یا روش های پزشکی قابل کنترل است. با این حال، بعضی علائم مانند خونریزی شدید، درد ناگهانی یا توده ای که به سرعت بزرگ می شود نیاز به بررسی پزشکی دارند. همچنین نباید هر نوع خونریزی مقعدی را بدون بررسی به بواسیر نسبت داد، زیرا بیماری های دیگری نیز می توانند علائم مشابه ایجاد کنند.
در ادامه تفاوت بواسیر داخلی و خارجی را بررسی می کنیم و توضیح می دهیم کدام یک معمولا دردناک تر است و چه زمانی باید برای درمان به پزشک مراجعه کرد.
بواسیر داخلی چیست؟
بواسیر داخلی در قسمت پایینی راست روده و داخل کانال مقعد ایجاد می شود. از آنجا که این ناحیه گیرنده های درد کمتری نسبت به پوست اطراف مقعد دارد، بواسیر داخلی در بسیاری از موارد بدون درد است و فرد ممکن است بیشتر با خونریزی هنگام اجابت مزاج متوجه آن شود.
خون معمولا به رنگ قرمز روشن دیده می شود و ممکن است روی دستمال توالت، سطح مدفوع یا داخل کاسه توالت مشاهده شود. البته وجود خونریزی به این معنی نیست که فرد حتما بواسیر دارد و در صورت تکرار آن باید علت توسط پزشک بررسی شود.
بیماری بواسیر داخلی بر اساس میزان بیرون زدگی معمولا به چهار درجه تقسیم می شود. در درجه اول، توده داخل کانال مقعد باقی می ماند. در درجات بالاتر ممکن است هنگام دفع بیرون بیاید و در مراحل پیشرفته تر حتی بدون دفع نیز بیرون زدگی وجود داشته باشد.
بواسیر خارجی چیست؟
بواسیر خارجی در زیر پوست اطراف دهانه مقعد ایجاد می شود. به دلیل وجود پایانه های عصبی بیشتر در این ناحیه، بواسیر خارجی می تواند نسبت به نوع داخلی درد و حساسیت بیشتری ایجاد کند.
گاهی یک توده کوچک در اطراف مقعد احساس می شود و ممکن است با خارش، تورم یا ناراحتی همراه باشد. یکی از مشکلاتی که در بواسیر خارجی ممکن است رخ دهد، تشکیل لخته خون در رگ متورم است که به آن هموروئید خارجی ترومبوزه گفته می شود.
در این حالت ممکن است توده به شکل ناگهانی ظاهر شود و درد قابل توجهی ایجاد کند. توده نیز می تواند سفت و حساس باشد و رنگ آن به دلیل وجود لخته تیره تر به نظر برسد.
بواسیر خارجی خطرناک است یا داخلی؟
اگر بخواهیم به شکل مستقیم به سوال «بواسیر خارجی خطرناک است یا داخلی» پاسخ دهیم، باید گفت هیچ کدام به طور معمول یک بیماری خطرناک یا تهدید کننده زندگی محسوب نمی شوند. تفاوت اصلی آنها بیشتر به محل ایجاد و نوع علائم مربوط می شود.
بواسیر خارجی ممکن است به دلیل وجود عصب های حسی در اطراف مقعد، درد بیشتری ایجاد کند. در مقابل، بواسیر داخلی بیشتر با خونریزی و بیرون زدگی همراه است و ممکن است در مراحل اولیه درد کمی داشته باشد.
البته شدت علائم همیشه نشان دهنده میزان خطر بیماری نیست. یک بواسیر خارجی کوچک ممکن است درد بسیار زیادی ایجاد کند، در حالی که یک بواسیر داخلی پیشرفته ممکن است در ابتدا درد زیادی نداشته باشد.
بنابراین بهتر است به جای اینکه فقط بر اساس میزان درد درباره خطر بیماری قضاوت کنیم، نوع و شدت هموروئید توسط پزشک بررسی شود.
آیا بواسیر داخلی می تواند خطرناک شود؟
بواسیر داخلی معمولا خطرناک نیست، اما در صورت پیشرفت می تواند مشکلات قابل توجهی ایجاد کند. بیرون زدگی مداوم توده، خونریزی تکراری و تحریک بافت از جمله مشکلاتی هستند که ممکن است در هموروئیدهای پیشرفته دیده شوند.
در مواردی که خونریزی شدید یا طولانی مدت وجود داشته باشد، احتمال کم خونی نیز مطرح می شود. البته هر خونریزی مقعدی ناشی از بواسیر نیست و به همین دلیل تشخیص علت خونریزی اهمیت زیادی دارد.
همچنین اگر توده داخلی بیرون زده باشد و به داخل برنگردد، ممکن است دچار تورم و درد شود. در چنین شرایطی مراجعه به پزشک اهمیت بیشتری پیدا می کند و نباید درمان را صرفا با روش های خانگی ادامه داد.
آیا بواسیر خارجی می تواند خطرناک باشد؟
بواسیر خارجی نیز در اغلب موارد خطرناک نیست، اما ممکن است درد زیادی ایجاد کند. در صورتی که در رگ بواسیر خارجی لخته ایجاد شود، درد می تواند به شکل ناگهانی شروع شود و در ساعات اولیه شدت زیادی داشته باشد.
هموروئید خارجی ترومبوزه ممکن است با یک توده حساس و متورم در اطراف مقعد همراه باشد. درمان این وضعیت به زمان شروع علائم، شدت درد و شرایط بیمار بستگی دارد. بعضی موارد با مراقبت و دارو بهتر می شوند و در برخی شرایط، پزشک ممکن است تخلیه لخته یا روش دیگری را پیشنهاد کند.
به همین دلیل، اگر توده ای به صورت ناگهانی ایجاد شده و درد شدیدی دارد، بهتر است فرد به جای فشار دادن یا باز کردن آن در خانه، برای معاینه به پزشک مراجعه کند.
تفاوت علائم بواسیر داخلی و خارجی چیست؟
شناخت علائم می تواند به درک بهتر تفاوت این دو نوع کمک کند. بواسیر داخلی بیشتر ممکن است با خونریزی روشن هنگام دفع و بیرون زدگی همراه باشد. خارش و احساس دفع ناقص نیز در بعضی افراد دیده می شود.
بواسیر خارجی بیشتر به شکل توده یا تورم قابل لمس در اطراف مقعد احساس می شود و درد، حساسیت و خارش می توانند از علائم آن باشند. اگر لخته ایجاد شده باشد، درد معمولا شدیدتر و شروع آن ناگهانی تر است.
البته علائم ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشند و گاهی یک فرد همزمان به بواسیر داخلی و خارجی مبتلا باشد. بنابراین تشخیص دقیق تنها بر اساس علائم ظاهری همیشه امکان پذیر نیست.
چه عواملی باعث ایجاد بواسیر می شوند؟
افزایش فشار روی رگ های ناحیه مقعد یکی از عوامل مهم در ایجاد هموروئید است. یبوست و زور زدن هنگام دفع، نشستن طولانی مدت روی توالت، رژیم غذایی کم فیبر، اسهال مزمن و بارداری می توانند احتمال بروز این مشکل را افزایش دهند.
نشستن طولانی مدت و کم تحرکی نیز در برخی افراد می تواند علائم را تشدید کند. به همین دلیل اصلاح سبک زندگی بخش مهمی از پیشگیری و درمان هموروئید است.
مصرف فیبر کافی، نوشیدن مایعات مناسب، فعالیت بدنی منظم و خودداری از زور زدن هنگام اجابت مزاج می تواند به کاهش فشار روی ناحیه مقعد کمک کند.
درمان بواسیر داخلی و خارجی چگونه است؟
درمان به نوع و شدت بیماری بستگی دارد. در موارد خفیف، افزایش فیبر غذایی، نرم نگه داشتن مدفوع، مصرف مایعات کافی و جلوگیری از زور زدن می تواند به کاهش علائم کمک کند.
برای کنترل درد و خارش نیز پزشک ممکن است داروهای موضعی یا داروهای مناسب دیگری را پیشنهاد کند. حمام آب گرم نیز می تواند در بعضی افراد باعث کاهش موقت ناراحتی شود.
اگر بواسیر داخلی با این اقدامات بهتر نشود، روش های سرپایی مانند بستن بواسیر با حلقه لاستیکی، اسکلروتراپی یا روش های انعقادی ممکن است مورد استفاده قرار بگیرند.
در موارد شدیدتر، به ویژه زمانی که بواسیر داخلی به شکل قابل توجهی بیرون زده باشد یا درمان های قبلی نتیجه کافی نداشته باشند، روش های جراحی یا تکنیک های دیگر ممکن است مطرح شوند.
برای بواسیر خارجی نیز درمان بر اساس علائم و وجود یا نبود لخته انتخاب می شود. در مواردی که درد شدید و ناگهانی به دلیل لخته ایجاد شده باشد، مراجعه سریع به پزشک می تواند به انتخاب درمان مناسب کمک کند.
چه زمانی بواسیر نیاز به مراجعه فوری دارد؟
اگر خونریزی مقعدی شدید باشد، درد ناگهانی و بسیار شدید ایجاد شود یا توده اطراف مقعد به سرعت متورم شود، بهتر است فرد برای بررسی پزشکی اقدام کند.
همچنین اگر خونریزی به صورت مکرر اتفاق می افتد، نباید بدون تشخیص آن را به بواسیر نسبت داد. بیماری های مختلفی می توانند باعث خونریزی مقعدی شوند و تشخیص صحیح برای انتخاب درمان ضروری است.
تغییر ناگهانی در عادات دفع، کاهش وزن بدون دلیل، ضعف شدید یا تغییرات غیرمعمول در مدفوع نیز از مواردی هستند که بهتر است با پزشک در میان گذاشته شوند.
چگونه از بواسیر جلوگیری کنیم؟
برای کاهش احتمال ایجاد یا عود بواسیر، مهم ترین کار جلوگیری از یبوست و زور زدن هنگام دفع است. افزایش تدریجی فیبر غذایی، نوشیدن آب کافی و داشتن فعالیت بدنی منظم می تواند به عملکرد بهتر دستگاه گوارش کمک کند.
همچنین بهتر است هنگام نیاز به دفع، آن را برای مدت طولانی به تعویق نیندازید و زمان زیادی را روی توالت سپری نکنید.
اگر شغل یا سبک زندگی شما به گونه ای است که مدت زیادی می نشینید، بهتر است در طول روز وقفه هایی برای بلند شدن و راه رفتن داشته باشید. این کار علاوه بر کمک به تحرک عمومی بدن، می تواند فشار مداوم روی ناحیه لگن و مقعد را نیز کاهش دهد.
جمع بندی
در پاسخ به سوال «بواسیر خارجی خطرناک است یا داخلی» باید گفت که در بیشتر موارد، هیچ کدام خطرناک محسوب نمی شوند و هر دو نوع با روش های مختلف قابل درمان هستند. بواسیر داخلی بیشتر با خونریزی و بیرون زدگی شناخته می شود، در حالی که بواسیر خارجی می تواند درد و حساسیت بیشتری ایجاد کند، به ویژه اگر در آن لخته خون تشکیل شود.
نکته مهم این است که شدت درد به تنهایی معیار خوبی برای تشخیص خطرناک بودن بیماری نیست. همچنین هر خونریزی مقعدی را نباید به بواسیر نسبت داد.
اگر علائم خفیف باشند، اصلاح تغذیه، جلوگیری از یبوست و رعایت عادات صحیح دفع می تواند کمک کننده باشد. اما در صورت خونریزی مداوم، درد شدید، تورم ناگهانی یا بیرون زدگی قابل توجه، بهتر است برای تشخیص دقیق و انتخاب روش درمان مناسب به پزشک مراجعه شود.
نوشتن دیدگاه جدید